Als ondernemer die gaat scheiden, staat er meer op het spel dan alleen je privésituatie. Je bedrijf, je vermogen en soms zelfs je dagelijkse bedrijfsvoering kunnen direct geraakt worden door een scheiding. Hoe dat precies werkt, hangt af van je huwelijkse voorwaarden, de rechtsvorm van je bedrijf en de waarde die je ex-partner toekomt.
Dit artikel legt uit wat er concreet met je bedrijf gebeurt bij een scheiding, welke valkuilen je als ondernemer tegenkomt en hoe je dat zo goed mogelijk regelt.
Gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden?
De allerbelangrijkste vraag bij scheiden als ondernemer is: ben je getrouwd in gemeenschap van goederen of heb je huwelijkse voorwaarden? Dit bepaalt grotendeels wat er met je bedrijf gebeurt.
Ben je getrouwd in gemeenschap van goederen (en je huwelijk vond vóór 1 januari 2018 plaats), dan valt je bedrijf in principe in de gemeenschap. Dat betekent dat je ex-partner recht heeft op de helft van de waarde. Bij huwelijken gesloten na 1 januari 2018 geldt automatisch een beperkte gemeenschap van goederen: wat je vóór het huwelijk al had, valt er buiten. Een bedrijf dat je daarna startte, kan echter alsnog in de gemeenschap vallen.
Heb je huwelijkse voorwaarden? Dan staat daarin geregeld hoe het vermogen verdeeld wordt. Toch betekent dit niet altijd dat je bedrijf volledig buiten de scheiding blijft. Een zogenaamd verrekenbeding, waarbij je periodiek elkaars vermogensgroei verrekent, kan er alsnog toe leiden dat je ex-partner aanspraak maakt op (een deel van) de waarde van je bedrijf.
Wat is je bedrijf waard bij een scheiding?
Om te bepalen hoeveel je ex-partner toekomt, moet de waarde van je bedrijf worden vastgesteld. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Een accountant of bedrijfswaardeerder stelt de waarde vast op basis van factoren zoals de winst van de afgelopen jaren, de activa en passiva, en de verwachte toekomst van de onderneming.
De rechtsvorm speelt hier een grote rol. Bij een eenmanszaak of vof is het bedrijfsvermogen nauw verweven met het privévermogen, wat de waardering lastiger maakt. Bij een bv is het iets overzichtelijker: de aandelen hebben een waarde, en die waarde wordt verdeeld of uitgekocht. Maar ook bij een bv kunnen goodwill en toekomstige winstverwachting fors meewegen.
Een veelgehoorde valkuil: de bedrijfswaarde valt hoger uit dan verwacht, terwijl er weinig liquide middelen zijn om de ex-partner direct uit te betalen. Dan moet je soms een lening afsluiten of afspraken maken over een betalingsregeling.
Scheiden als ondernemer: de rol van de rechtsvorm
De rechtsvorm van je bedrijf bepaalt mede wat er praktisch gebeurt bij een scheiding.
- Eenmanszaak: het bedrijfsvermogen is juridisch niet gescheiden van je privévermogen. Alles wat de onderneming waard is, telt mee bij de verdeling.
- Vennootschap onder firma (vof): als je met meerdere partners ondernemer bent, zijn de andere vennoten ook betrokken. Je ex-partner kan geen vennoot worden zonder instemming van de andere vennoten. Het aandeel in de vof moet worden gewaardeerd en afgerekend.
- Besloten vennootschap (bv): de aandelen zijn het eigendom dat verdeeld of gewaardeerd wordt. Je ex-partner kan geen aandeelhouder worden als dat niet in de statuten is vastgelegd. Uitkoop of een betalingsregeling is de gebruikelijke oplossing.
Heeft je ex-partner ook in het bedrijf meegewerkt?
Werkte je ex-partner mee in de onderneming, zonder daarvoor een salaris te ontvangen? Dan kan dat bij de verdeling een extra rol spelen. De rechter kan hier rekening mee houden, zeker als de bijdrage aantoonbaar heeft bijgedragen aan de waardeopbouw van het bedrijf. Heb je je partner wel betaald, dan is dat doorgaans al verrekend en speelt het minder. Het is verstandig om dit bij de scheiding expliciet te bespreken met een advocaat of mediator die gespecialiseerd is in ondernemen en scheiden.
Wat gebeurt er met lopende contracten en personeel?
De scheiding an sich heeft geen directe juridische gevolgen voor lopende zakelijke contracten of je personeel. Klanten, leveranciers en medewerkers merken in principe niets van je scheiding, tenzij de bedrijfsstructuur wijzigt. Wel kan de financiële afwikkeling, zoals het uitkopen van je ex-partner, leiden tot liquiditeitsproblemen die indirect het bedrijf raken. Houd daar rekening mee in je planning.
Praktische stappen als je gaat scheiden als ondernemer
Een scheiding als ondernemer vraagt om extra voorbereiding ten opzichte van een scheiding zonder bedrijf. Zet deze stappen:
- Zoek een advocaat of mediator die ervaring heeft met scheidingen waarbij een bedrijf betrokken is.
- Laat een onafhankelijke bedrijfswaardeerder de waarde van je onderneming vaststellen. Doe dit liefst samen met je ex-partner, om discussie achteraf te voorkomen.
- Bekijk je huwelijkse voorwaarden of samenlevingscontract kritisch, inclusief eventuele verrekenbedingen.
- Breng in kaart welke bankrekeningen, eigendommen en schulden privé zijn en welke zakelijk. Bij een eenmanszaak is dat niet altijd scherp gescheiden.
- Regel de continuïteit van je bedrijf tijdens de scheiding: zorg dat je zakelijke beslissingen kunt blijven nemen zonder dat de scheiding je bedrijfsvoering blokkeert.
Voorkom problemen: regel het vooraf
De beste bescherming voor je bedrijf is voorbereiding vóórdat je trouwt of samenwoont. Huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden met een uitsluitingsclausule voor het bedrijfsvermogen geven de meeste duidelijkheid. Heb je die niet geregeld en ga je nu scheiden? Dan is een mediator of scheidingsadvocaat met kennis van bedrijfsscheidingen onmisbaar. De KVK raadt aan om je ook goed te laten informeren over de gevolgen voor je inschrijving en bedrijfsstructuur.
Scheiden als ondernemer is complex, maar met de juiste begeleiding is het goed te regelen. Hoe eerder je de zakelijke en privézaken helder in kaart brengt, hoe beter je staat bij de verdeling en hoe minder schade je bedrijf ondervindt.
