Nee, een eenmanszaak is geen rechtspersoon. Het is een rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid, wat grote gevolgen heeft voor jouw aansprakelijkheid als ondernemer. Begrijpen wat dit betekent, is een van de belangrijkste dingen als je overweegt een eenmanszaak te starten.
Wat is het verschil tussen een rechtsvorm en een rechtspersoon?
Een rechtsvorm is de juridische vorm die je kiest voor jouw onderneming. Denk aan een eenmanszaak, een vennootschap onder firma of een besloten vennootschap. Elke onderneming heeft een rechtsvorm nodig.
Een rechtspersoon is iets anders. Een rechtspersoon is een organisatie die juridisch gezien zelfstandig bestaat. Zo’n organisatie kan zelf contracten sluiten, eigendommen hebben en voor de rechter verschijnen, los van de mensen erachter. Een besloten vennootschap (bv) is bijvoorbeeld wel een rechtspersoon. Een eenmanszaak niet.
Is een eenmanszaak een rechtspersoon? Het korte antwoord
Een eenmanszaak is geen rechtspersoon. De eenmanszaak en de ondernemer zijn juridisch gezien één en dezelfde. Dat betekent dat jij als eigenaar zelf verantwoordelijk bent voor alles wat jouw eenmanszaak doet. Er is geen juridische scheiding tussen jou als persoon en jouw bedrijf.
Andere rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid zijn de vennootschap onder firma, de commanditaire vennootschap, de maatschap en de rederij. Al deze vormen hebben met elkaar gemeen dat de eigenaren of vennoten persoonlijk aansprakelijk zijn voor de schulden van het bedrijf.
Wat betekent dit voor jouw aansprakelijkheid?
Omdat een eenmanszaak geen rechtspersoon is, ben jij als eigenaar volledig aansprakelijk voor de schulden en verplichtingen van jouw bedrijf. Als jouw onderneming schulden maakt die ze niet kan betalen, kunnen schuldeisers ook aanspraak maken op jouw privévermogen. Denk aan jouw spaargeld, jouw auto of zelfs jouw huis.
Dit is een belangrijk verschil met rechtsvormen die wel rechtspersoonlijkheid hebben, zoals de bv. Bij een bv is het vermogen van het bedrijf gescheiden van jouw privévermogen. Als de bv failliet gaat, blijft jouw persoonlijke bezit in de meeste gevallen buiten schot.
Dit klinkt misschien als een groot nadeel van de eenmanszaak, maar voor veel startende ondernemers weegt het simpelweg niet op tegen de voordelen, zoals de lage oprichtingskosten en de eenvoudige administratie.
Wat zijn de praktische gevolgen voor jou als eenmanszaak?
Het ontbreken van rechtspersoonlijkheid heeft gevolgen in de dagelijkse praktijk. Hier zijn de belangrijkste punten:
- Jij sluit contracten op jouw eigen naam, niet op naam van een aparte rechtspersoon.
- Winst uit jouw eenmanszaak wordt belast als inkomsten in box 1 van de inkomstenbelasting, niet als vennootschapsbelasting.
- Jij bent hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden van de onderneming.
- Er is geen verplicht startkapitaal nodig om een eenmanszaak op te richten.
- Inschrijven bij de Kamer van Koophandel is verplicht voordat je start.
- Een zakelijke rekening is niet wettelijk verplicht, maar wel verstandig voor overzicht.
Wanneer is het slim om na te denken over een andere rechtsvorm?
De eenmanszaak is een uitstekende keuze voor veel zelfstandigen, zeker als je net begint. Maar er zijn situaties waarin een andere rechtsvorm beter past.
Als jouw onderneming groeit en je meer financieel risico loopt, kan het interessant worden om een bv op te richten. Bij een bv is er wel sprake van rechtspersoonlijkheid, waardoor jouw privévermogen beter beschermd is. Ook als je met meerdere personen wil samenwerken, is een vof of bv soms een logischere keuze.
Verder kan het fiscaal aantrekkelijker worden om over te stappen naar een bv zodra jouw winst hoger wordt. Een belastingadviseur kan je helpen bepalen op welk moment dat voor jou het geval is.
Veelgestelde vragen
Wat betekent rechtspersoonlijkheid precies?
Rechtspersoonlijkheid betekent dat een organisatie juridisch gezien zelfstandig bestaat, los van de mensen erachter. Een organisatie met rechtspersoonlijkheid kan zelf contracten sluiten, eigendommen bezitten en voor de rechter verschijnen. Een eenmanszaak heeft dit niet, waardoor de eigenaar en het bedrijf juridisch gezien één zijn.
Kan ik als eenmanszaak mijn privévermogen beschermen?
Het is moeilijk om als eenmanszaak jouw privévermogen volledig te beschermen, omdat je persoonlijk aansprakelijk bent voor de schulden van jouw onderneming. Wat je wel kunt doen, is een goede beroepsaansprakelijkheidsverzekering of bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering afsluiten. Dit dekt bepaalde risico’s, maar vervangt geen rechtspersoonlijkheid.
Welke rechtsvormen zijn wel een rechtspersoon?
Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid zijn onder andere de besloten vennootschap (bv), de naamloze vennootschap (nv), de stichting en de vereniging. Bij deze vormen is er een juridische scheiding tussen het bedrijf en de privépersoon erachter.
Is een eenmanszaak geschikt als mijn bedrijf groeit?
Een eenmanszaak kan ook bij groei prima blijven werken, maar er zijn grenzen. Als jouw financiële risico toeneemt of als jouw winst flink stijgt, kan omzetten naar een bv voordelen bieden. Zowel qua aansprakelijkheid als fiscaal kan dat op een gegeven moment aantrekkelijker zijn. Het is verstandig om dat samen met een accountant of adviseur te bekijken.
