De interne analyse binnen een SWOT-analyse brengt de sterke en zwakke punten van een organisatie in kaart. Waar de externe analyse kijkt naar kansen en bedreigingen van buitenaf, richt de interne analyse zich op wat er binnen het bedrijf zelf speelt: de middelen, processen, mensen en prestaties. Het resultaat vormt de linkerkolom van je SWOT-schema: de S (strengths) en de W (weaknesses).
Dit artikel gaat specifiek in op hoe je die interne analyse aanpakt, wat je onderzoekt en hoe je de uitkomsten vertaalt naar bruikbare SWOT-elementen.
Wat onderzoek je bij de interne analyse?
De interne analyse kijkt op microniveau naar de werking van de organisatie zelf. Je analyseert wat de organisatie bezit, wat ze goed doet en waar ze tekortschiet. Dat doe je door naar verschillende interne factoren te kijken die samen bepalen hoe sterk of kwetsbaar een bedrijf is.
Veelgebruikte invalshoeken zijn:
- Financiën: Wat zijn de omzet, winstmarges en kosten? Is er genoeg liquide middelen om te investeren?
- Personeel: Welke kennis en vaardigheden heeft het team? Is er voldoende bezetting en weinig verloop?
- Processen: Zijn de interne processen efficiënt? Waar ontstaan fouten of vertragingen?
- Marketing en verkoop: Hoe sterk is het merk, de klantenbase en de verkoopstrategie?
- Producten en diensten: Wat is de kwaliteit en uniekheid van het aanbod vergeleken met de concurrentie?
- Technologie en middelen: Welke systemen, machines of tools zijn beschikbaar en hoe up-to-date zijn die?
Je hoeft niet elk onderdeel even diep uit te werken. Kies de factoren die het meest relevant zijn voor de organisatie of het vraagstuk dat je analyseert.
Sterke punten (strengths) in de interne analyse
Een sterk punt is iets waarop de organisatie beter presteert dan de gemiddelde concurrent, of iets wat een uniek voordeel oplevert. Denk aan een loyale klantenkring, een sterk merk, gespecialiseerde kennis, lage productiekosten of patenten. Het gaat erom wat de organisatie onderscheidt en wat bijdraagt aan het behalen van doelen.
Een concreet voorbeeld: een bakkerij met een eigen, uniek recept dat klanten van ver laat komen, heeft een sterk punt in productkwaliteit en merkidentiteit. Een IT-bedrijf met een laag personeelsverloop en veel interne kennis heeft een sterk punt in human capital.
Let op: iets is pas een sterk punt als het écht beter is dan bij de concurrentie. Als alle spelers in een sector een kwalitatief goed product leveren, is dat geen onderscheidend sterk punt meer.
Zwakke punten (weaknesses) in de interne analyse
Zwakke punten zijn factoren waarbinnen de organisatie achterblijft of risico loopt. Denk aan verouderde systemen, een hoog ziekteverzuim, beperkte financiële reserves, afhankelijkheid van één grote klant of een gebrek aan marketingkennis. Zwakke punten zijn intern en dus (in principe) beïnvloedbaar door de organisatie zelf.
Eerlijk zijn is hier belangrijk. Een zwak punt dat je niet benoemt, verdwijnt niet uit de realiteit. Juist door ze scherp te formuleren, kun je er later iets mee in de confrontatiematrix of de strategievorming.
Handige modellen voor de interne analyse SWOT
Om de interne situatie gestructureerd te analyseren, gebruik je vaak aanvullende modellen. Die helpen je om intern sterk materiaal te verzamelen voordat je het in de SWOT zet.
- 7S-model van McKinsey: Analyseert zeven interne elementen: strategie, structuur, systemen, stijl, personeel, vaardigheden en gedeelde waarden.
- Waardeketananalyse (Porter): Brengt alle activiteiten in kaart die waarde toevoegen voor de klant, van inkoop tot klantenservice.
- Kernkwadrant (Ofman): Nuttig voor de analyse van persoonlijke of teamkwaliteiten en valkuilen.
- Financiële ratio-analyse: Kijkt naar kengetallen zoals de current ratio, brutomarge of solvabiliteit.
Je kiest het model dat past bij wat je wilt onderzoeken. Voor een scriptie of bedrijfsplan zijn het 7S-model en de waardeketen het meest gebruikt bij een interne analyse in combinatie met SWOT.
Van interne analyse naar de SWOT
Zodra je de interne factoren hebt verzameld, selecteer je de meest relevante punten voor je SWOT-schema. Niet alles wat je hebt onderzocht, hoeft erin. Kies de factoren die echt strategisch gewicht hebben: wat bepaalt mede het succes of falen van de organisatie?
Een praktische aanpak:
- Voer de interne analyse uit met behulp van een passend model (zie hierboven).
- Maak een longlist van interne bevindingen.
- Beoordeel elk punt: is het sterker of zwakker dan de concurrentie of het eigen doel?
- Selecteer de vijf tot acht meest impactvolle punten per categorie.
- Zet deze in het SWOT-schema, klaar om te confronteren met de externe analyse.
Na de SWOT combineer je de interne sterke en zwakke punten met de externe kansen en bedreigingen in een confrontatiematrix. Daar ontstaan de strategische keuzes: hoe gebruik je sterke punten om kansen te benutten, of hoe beperk je zwakke punten zodat bedreigingen minder hard aankomen?
Een goede interne analyse is geen doel op zich, maar een vertrekpunt. Hoe concreter en eerlijker je de sterke en zwakke punten benoemt, hoe scherper je uiteindelijke strategie wordt. Vaag blijven (“wij zijn klantgericht”) helpt je niet verder. Specifiek zijn wel: “onze klanttevredenheidscore ligt structureel boven het sectorgemiddelde van 7,8” geeft echt iets om mee te werken.
