De Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) is een wetenschappelijk onderbouwd keurmerk dat laat zien hoe inclusief een organisatie werkgever is. Het meet in welke mate je als bedrijf mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst hebt of inleent, en hoe je dat vergelijkt met andere organisaties in jouw sector. Kort gezegd: hoe hoger je op de PSO-ladder staat, hoe inclusiever je organisatie is.
Hoe werkt de prestatieladder socialer ondernemen?
De PSO is ontwikkeld door TNO en wordt beheerd door PSO Nederland. De ladder telt vier niveaus: trede 1, trede 2, trede 3 en de hoogste erkenning, Topbedrijf. Op welke trede je uitkomt, hangt af van het percentage medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt dat je in dienst hebt of inhuurt, afgezet tegen het gemiddelde in jouw branche.
Onder “mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt” valt een brede groep: mensen met een Wajong-uitkering, een bijstandsuitkering (Participatiewet), arbeidsbeperking, Wsw-indicatie of een grote achterstand op de arbeidsmarkt. Ook mensen die je inhuurt via een SW-bedrijf of een sociale werkplaats tellen mee in de berekening.
De meting is gebaseerd op harde data. Een gecertificeerde PSO-adviseur verzamelt de personeelsgegevens, berekent je score ten opzichte van de sectorgemiddelden en vraagt een onafhankelijke audit aan. Na goedkeuring ontvang je het PSO-certificaat met de bijbehorende trede. Het certificaat is drie jaar geldig, waarna je opnieuw meet.
De vier treden op een rij
- Trede 1: je doet meer dan gemiddeld in jouw sector op het gebied van inclusief werkgeverschap.
- Trede 2: je scoort aanzienlijk boven het sectorgemiddelde.
- Trede 3: je behoort tot de koplopers in jouw branche.
- Topbedrijf: de hoogste erkenning, voor organisaties die structureel en aantoonbaar uitblinken in sociaal ondernemen.
Hoe hoger de trede, hoe zwaarder de eisen. Bij Topbedrijf wordt ook gekeken naar beleid, borging in de organisatie en de manier waarop je het thema actief uitdraagt.
Waarom halen bedrijven een PSO-certificaat?
Een belangrijke reden is aanbestedingsvoordeel. Veel gemeenten, provincies en rijksoverheidsinstanties geven bij inkooptrajecten voorkeur aan PSO-gecertificeerde leveranciers, of kennen er extra punten aan toe in de scoringsmatrix. Voor bedrijven die werken voor de (semi-)overheid kan een PSO-certificaat dus het verschil maken bij het binnenhalen van een opdracht.
Daarnaast is er het reputatievoordeel. Een PSO-keurmerk laat klanten, partners en medewerkers zien dat je maatschappelijk verantwoord bezig bent, niet alleen in woorden maar aantoonbaar in cijfers. Dat onderscheidt je van bedrijven die alleen een mooie missie op hun website zetten.
Ook intern heeft de PSO effect. Bedrijven die het traject doorlopen, krijgen beter zicht op hun eigen personeelssamenstelling en beleid. Dat leidt soms tot bewuste keuzes die er zonder de meting nooit waren gekomen.
Wanneer is een PSO-certificaat juist minder interessant?
Als je als bedrijf niet actief bent in sectoren waar de overheid inkoopt, levert de PSO minder direct aanbestedingsvoordeel op. De kosten voor de audit en het traject wegen dan niet altijd op tegen de baten. Het certificaat heeft in de commerciële markt nog geen brede standaard bereikt, al groeit de bekendheid wel.
Voor kleine organisaties kan de administratieve last ook zwaar voelen. Je moet personeelsdata nauwkeurig bijhouden en aantonen dat mensen daadwerkelijk tot de doelgroep behoren. Dat vraagt inzet van HR en soms ook van de financiële administratie.
Hoe begin je met de PSO?
Je start door contact op te nemen met een erkend PSO-adviseur. Die voert een nulmeting uit: hoeveel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt heb je nu in dienst, al dan niet ingehuurd? Op basis van die meting weet je al snel of een certificaat haalbaar is en op welke trede je kunt rekenen.
Daarna volgt de officiële meting en audit. Die audit wordt uitgevoerd door een onafhankelijke partij. Slaag je, dan krijg je het certificaat met de bijbehorende trede. De doorlooptijd van nulmeting tot certificaat varieert per organisatie, maar reken op minimaal enkele weken tot een paar maanden, afhankelijk van hoe snel je de benodigde data aanlevert.
De PSO is geen doel op zich, maar een meetinstrument. Bedrijven die er het meest aan hebben, zijn organisaties die al bewust werken aan inclusief werkgeverschap en dat nu ook aantoonbaar willen maken, naar klanten, aanbesteders en zichzelf.
